ipsa-top-banner-arthra

Το Φαινόμενο του Σχολικού Εκφοβισμού

Το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού (school bullying), όπως είναι γνωστός ο όρος στη διεθνή βιβλιογραφία, έχει αρχίσει να παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις στη σχολική κοινότητα και να τρομάζει γονείς και εκπαιδευτικούς. Όλο και περισσότερος αριθμός παιδιών παραπονιούνται ότι έχουν κατά καιρούς πέσει θύματα κοροϊδίας άλλων παιδιών και εκφράζουν την απόγνωσή τους και τις δικές τους εμπειρίες ως θύματα εκφοβισμού από συμμαθητές, συνομηλίκους τους ή παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας.

Η βία μεταξύ των παιδιών δεν είναι ένα φαινόμενο της εποχής μας. Μπορούμε να ανατρέξουμε ακόμη και στην παγκόσμια λογοτεχνία όπου θα διακρίνουμε φαινόμενα σχολικής βίας σε πολύ γνωστά λογοτεχνικά έργα, όπως είναι "Οι περιπέτειες του Τόμας Μπράουν" και "Ο Όλιβερ Τουίστ". Υπάρχουν επιστημονικές θέσεις που υποστηρίζουν ότι η σχολική επιθετικότητα αποτελεί μια φυσική διαδικασία κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του παιδιού και ένα είδος προετοιμασίας για τη ζωή, ιδιαίτερα για τα αγόρια.

Τι είναι ο σχολικός εκφοβισμός;

Ο σχολικός εκφοβισμός είναι ένας επαναλαμβανόμενος ή και χρόνιος τύπος επιθετικής συμπεριφοράς που έχει σκοπό τη διατήρηση ενός καθεστώτος άνισης κατανομής της εξουσίας. Είναι σημαντικό να διαχωρίσουμε τον εκφοβισμό από τον καυγά, επειδή ο καυγάς αποτελεί στην πραγματικότητα κλιμάκωση μια σύγκρουσης και είναι φυσιολογικός. Τα παιδιά καβγαδίζουν και φωνάζουν το ένα το άλλο χωρίς πρόθεση εκφοβισμού. Ο εκφοβισμός από την άλλη πλευρά δεν αποβλέπει στην επίλυση ενός προβλήματος και δεν αφορά ισοδύναμους αντιπάλους. Το κύριο χαρακτηριστικό του εκφοβισμού είναι η ανισορροπία της δύναμης.

Ο σχολικός εκφοβισμός, θεωρείται ένα πολυδιάστατο φαινόμενο και μπορεί να λάβει διάφορες μορφές, άμεσες ή έμμεσες. Στις μορφές αυτές συμπεριλαμβάνονται η σωματική, η λεκτική, η συναισθηματική, η σεξουαλική και η ηλεκτρονική βία.

Τι συμβαίνει στα ελληνικά σχολεία;

Παρά το γεγονός ότι σε πολλές χώρες παγκοσμίως εδώ και πολλά χρόνια έχουν παρατηρηθεί φαινόμενα σχολικής βίας, στη χώρα μας σημειώνεται ένας «σκοτεινός» αριθμός περιστατικών σχολικού εκφοβισμού. Πέρα από τα γεγονότα που έχουν καταγραφεί, ο αριθμός των περιστατικών που δεν έχουν διερευνηθεί, δεν επιτρέπει τη διαμόρφωση μιας συγκεκριμένης και ρεαλιστικής εικόνας του φαινομένου και την ορθότερη αξιολόγηση των αιτιών του. Υπάρχουν, ωστόσο, έρευνες, μελέτες και αναφορές που παρέχουν σημαντικά στοιχεία και αξιόλογη γνώση βοηθώντας στην εκτίμηση και δημιουργία μιας εικόνας για τις παραμέτρους του φαινομένου στη χώρα μας. Τα τελευταία χρόνια πραγματοποιήθηκαν αρκετές έρευνες, των οποίων τα αποτελέσματα έδωσαν αρκετά περιγραφικά στοιχεία για τη σχολική βία. Πολλές φορές όμως τα περιστατικά βίας δεν γνωστοποιούνται, επειδή στιγματίζουν «θύτες» – νταήδες και θύματα και υποβαθμίζουν το «κύρος» του σχολείου.

Σύμφωνα με στοιχεία διάφορων ερευνών το 10% του συνόλου των μαθητών γίνεται θύμα εκφοβισμού, ενώ το ποσοστό των θυτών ανέρχεται στο 5%, με τους τελευταίους να είναι στην πλειονότητά τους αγόρια.
Στην Ελλάδα έρευνες καταδεικνύουν ότι ο σχολικός εκφοβισμός εκδηλώνεται μέσω καταστροφών του σχολικού εξοπλισμού, βανδαλισμών, λεκτικής βίας, εκφοβισμού μέσω διάδοσης φημών, αποκλεισμού από τις παρέες αλλά και ξυλοδαρμών.

Επιπτώσεις του σχολικού εκφοβισμού στην ψυχική υγεία του παιδιού

Οι επιπτώσεις που επιφέρει ο σχολικός εκφοβισμός στα παιδιά ποικίλλουν. Πολλοί ενήλικες παραδέχονται πως ο σχολικός εκφοβισμός τους σημάδεψε για μια ζωή. Εξαιτίας του φαινομένου αυτού υπάρχουν σοβαρές επιπτώσεις στον ψυχισμό και την κοινωνική λειτουργικότητα των εμπλεκομένων.

Πιο συγκεκριμένα τα παιδιά – θύματα επηρεάζονται με:

  • Μείωση της αυτοεκτίμησής τους
  • Δυσκολία στη σύναψη φιλικών σχέσεων
  • Πτώση της σχολικής επίδοσης ή και εγκατάλειψη του σχολείου
  • Έχουν αισθήματα πικρίας, θυμού και εκδικητικότητας απέναντι στο «θύτη» - νταή
  • Προβλήματα στην σωματική υγεία

Τα παιδιά «θύτες» ή νταήδες από την αντίθετη πλευρά, αν αφεθούν να συνεχίσουν αυτή τη συμπεριφορά ενδέχεται να εξελιχθούν στην πορεία σε ενήλικες – θύτες και σύμφωνα με στατιστικές έρευνες έχουν τέσσερις φορές μεγαλύτερες πιθανότητες από τα υπόλοιπα παιδιά να έχουν παραβατική συμπεριφορά και να εμπλακούν με το νόμο.

Η αποδοχή της βίας ή η χρήση της, είτε ως κώδικα επικοινωνίας είτε ως μέσο επίλυσης των συγκρούσεων και των διαφορών, επιδρά στην κοινωνικοποίηση των παιδιών και των ενηλίκων. Ο εκφοβισμός που λαμβάνει χώρα στο σχολείο μπορεί να έχει αντίκτυπο στο κοινωνικό περιβάλλον αυτού. Δημιουργεί ένα κλίμα φόβου μεταξύ των μαθητών εμποδίζοντας την ικανότητά τους να μάθουν και οδηγώντας τους σε αντικοινωνικές συμπεριφορές.

Τι μπορούμε να κάνουμε σε επίπεδο πρόληψης & αντιμετώπισης

Το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού μπορεί να λαμβάνει χώρα στο σχολείο αλλά χρειάζεται να αντιμετωπιστεί ολιστικά με τη βοήθεια τόσο του σχολείου όσο και των γονέων. Σε σχολικό επίπεδο μπορούν να δημιουργηθούν ομάδες συνομήλικων στις οποίες θα γίνουν συζητήσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη φιλία, την αποδοχή, τις διαπροσωπικές σχέσεις, την διαχείριση συγκρούσεων, κ.ά., Επίσης, μπορούν να δημιουργηθούν ομάδες συζήτησης με τους εκπαιδευτικούς με στόχο την αναζήτηση τρόπων αντιμετώπισης του φαινόμενου του εκφοβισμού. Οι γονείς μέσα από τις σχολές γονέων μπορούν να αναζητήσουν τρόπους επικοινωνίας με τα παιδιά τους.

Για το λόγο αυτό η αναγκαιότητα υποστήριξης της μαθητικής κοινότητας από ειδικούς της αντιμετώπισης του φαινομένου κρίνεται κάτι παραπάνω από αναγκαία στις μέρες μας. Επιπρόσθετα, είναι σημαντική η ενίσχυση του σχολικού προγράμματος με διαδραστικές εκδηλώσεις που στοχεύουν στην πρόληψη συμπεριφορών που σχετίζονται με το σχολικό εκφοβισμό.

Οι γονείς παρατηρώντας και συζητώντας με τα παιδιά τους για τη σχολική καθημερινότητα μπορούν να ανακαλύψουν συμπεριφορές που σχετίζονται με τον σχολικό εκφοβισμό. Αν παρατηρηθούν αλλαγές σε καθημερινές συνήθειες, π.χ. να μη θέλει το παιδί να πηγαίνει μόνο του στο σχολείο ενώ το συνήθιζε, να μην επιθυμεί να πηγαίνει σε σχολικές συγκεντρώσεις ενώ το έκανε ή αλλαγές στη σχολική επίδοση αποτελούν ενδείξεις σχολικού εκφοβισμού. Καλό θα ήταν να μιλήσουν με το σχολείο και με κάποιον ειδικό για να δούνε τι συμβαίνει ακριβώς.

Είναι αλήθεια ότι όταν το σχολικό και το οικογενειακό περιβάλλον φροντίσει τις διαπροσωπικές σχέσεις των μελών του, μακροπρόθεσμα θα τις βοηθήσει να βελτιωθούν, και έτσι τα ίδια τα μέλη θα νιώθουν ασφάλεια, αυτοπεποίθηση και θα μάθουν να αποδέχονται το διαφορετικό.

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Στόχος του Ινστιτούτου είναι η προώθηση της ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης του ατόμου, μέσα από ένα ευρύ φάσμα θεραπευτικών, συμβουλευτικών και υποστηρικτικών υπηρεσιών για ενήλικες, οικογένειες, παιδιά και εφήβους σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο. Συγκεκριμένα, οι υπηρεσίες που παρέχονται είναι οι εξής:

  • Ψυχολογική - Νοητική Αξιολόγηση
  • Ατομική Θεραπεία Συμβουλευτική
  • Ομαδική Θεραπεία
  • Θεραπεία Ζεύγους & Οικογένειας
  • Θεραπεία - Συμβουλευτική Παιδιού & Εφήβου
  • Συμβουλευτική Διαχείρισης Σταδιοδρομίας & Καριέρας

ΕΝΗΜΕΡΩΘΕΙΤΕ ΑΠΟ ΤΟ Ι.Ψ.Α.

Λάβετε ενημερώσεις για!

  • Βιωματικά σεμινάρια του Ι.Ψ.Α.
  • Δράσεις στην κοινωνία
  • Εκπαιδευτικές δράσεις του Ι.Ψ.Α.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Μ. Αλεξάνδρου 21, 41222, Λάρισα.
T: 2410 25 80 40
F: 2410 25 80 40